Bursztyn jest piękny i cenny, a spacer po plaży w poszukiwaniu jego bryłek to niemal obowiązkowa pozycja na liście rzeczy do zrobienia w czasie wakacji lub urlopu nad Bałtykiem. Jednak to nie latem jest najlepszy czas na zbieranie bursztynu, lecz wiosną i jesienią, gdy trwa sezon sztormów. Na Podlasiu jest centrum Europy. Suchowola to miejscowość położona niedaleko Białegostoku. Według wyliczeń to tu znajduje się środek Europy, co poświadcza stojący tam pomnik. Oparte jest to oczywiście na założeniu konkretnych granic między Europą a Azją. Konkretnie obliczeń, które wskazały Suchowolę jako geograficzny Występowanie kamieni szlachetnych i ozdobnych z podziałem na dawne województwa. Mapy z podziałem na województwa i mapa występowania bursztynu pochodzą z książki W. Heflika Kamienie ozdobne Polski. Wydawnictwa Geologiczne ,Warszawa 1989. Bursztyn występuje w Polsce na wybrzeżu Bałtyku, na Kurpiowszczyźnie, na Pojezierzu Mazurskim i Pomorskim na Lubelszczyźnie. Aby wydobywać bursztyn w Polsce należy najpierw uzyskać koncesję u geologa. Do zainwestowania w budowę kopalni bursztynu zachęcał m. innymi główny geolog kraju i wiceminister środowiska Henryk Jezierski. Bursztynonośne osady in situ, genetycznie związane z prowincją wołyńską^ stwierdzono również na obszarze północnej Lubelszczyzny. Osady bursztynonośne w Polsce Północnej występują w okolicach Chłapowa, gdzie zalegają dość głęboko, około 120m ppt. Płycej nawiercono je na głębokości około 70 m ppt. na Półwyspie Helskim. Vay Tiền Nhanh Chỉ Cần Cmnd Nợ Xấu. Każda mapa burzowa wyposażona została w legendę, z którą należy się zapoznać, aby dokonać poprawnych odczytów. Wystarczy wejść na naszą stronę a mapa burzowa wyświetli się automatycznie, użytkownik naprawdę nie musi się wysilać przy jej obsłudze. Mapa burzowa nad Polską – Aktualne mapy burzowe Oglądając prognozy pogody możemy dowiedzieć się, że w najbliższych dniach w naszym regionie wystąpią gwałtowne burze. Jednak mijają kolejne dni, a burz jak nie było tak nie ma. Pojawia się pytanie gdzie jest burza? Odpowiedzi na nie próżno szukać w prognozach pogody. Z pomocą przychodzi nasza strona i mapa burzowa. Obsługiwanie mapy burzowej jest banalnie proste. W internecie dostępnych jest wiele radarów, naprawdę jest w czym wybierać. Dla użytkowników dostępne są mapy deszczowe, mapy burzowe, śniegu, wiatru, fal, widoczności, ciśnienia, a także mapy temperatur. Jak już się zdecydujesz i dokonasz wyboru to mapa burzowa Polski, albo mapa burzowa Europy automatycznie zostanie dostosowana i ukaże jedynie wybrane kolory, parametry i jednostki. Możliwe jest wyszukanie konkretnej miejscowości, albo za pomocą przycisków „+” i „-” przybliżenie bądź oddalenie mapy burzowej. Na mapie za pomocą kolorów została oznaczona siła występowania burzy. Monitor burz – przydatne urządzenie dla łowców burz Istnieją dość szerokie grono osób, które określają siebie mianem łowców burz. Osoby te są zafascynowane wyładowaniami atmosferycznymi, które towarzyszom burzom. Wydaje się jakby monitor burz został stworzony właśnie z myślą o nich. Śledzą oni każdy ruch burzy, wszystko po to, aby trafić na jak największą burzę i wiedzieć gdzie i kiedy muszą się pojawić. Mapa wyładowań atmosferycznych jest bardzo przydatna w śledzeniu burz, wiadomo dzięki niej kiedy, w jakim miejscu i z jaką siłą występują wyładowania atmosferyczne. A korzystając dodatkowo z mapy wiatrów są oni w stanie określić, w którym kierunku zmierza burza. Niektórzy obserwatorzy burz, dla których śledzenie i obserwowanie pogody jest ważnym w ich życiu hobby instalują specjalne czujniki, które wykrywają burze. Niekiedy czujniki te instalowane są nawet kilkaset kilometrów od ich miejsca zamieszkania. W oparciu o zgromadzone dane możliwe jest sporządzenie prognozy burz, a w oparciu o nie sporządzana jest mapa burzowa Polski, a także mapa burzowa Europy. W ten właśnie oto sposób sporządzana jest mapa wyładowań atmosferycznych. Zamontowanie takiego czujnika nie jest skomplikowane i może to zrobić każdy. Z całą pewnością działanie takie wspomoże grupę łowców burz. Radarowa mapa Polski Radarowa mapa Polski pozwala na wstępne określenie gdzie w danej chwili znajduje się burza. Do zjawisk atmosferycznych, które wskazują na występowanie warunków burzowych należy zaliczyć: grzmoty wraz z błyskawicami, pioruny, ciemne burzowe chmury, ulewny deszcz oraz grad. Mapa burzowa Polski umożliwia na bieżąco śledzenie gdzie jest burza. Na mapie widoczne jest przemieszczanie się burz nad krajem. Za pomocą kolorowych punktów oznaczane są obszary na jakich pojawiły się wyładowania atmosferyczne. Czerwone punkty to wyładowania doziemne, do których doszło w ciągu ostatnich 15 minut. Innymi kolorami oznaczane są późniejsze wyładowania atmosferyczne nawet do 2 godzin wstecz. Dzięki takiemu oznaczeniu mapa burzowa nad polską dokładnie pokazuje, w którym kierunku przemieszczają się komórki burzowe. Mapy burzowe znajdujące się na naszej stronie zostały wyposażone również w inne dodatkowe animacje. Mapy burzowe są na bieżąco aktualizowane. O wystąpieniu silnych burz można mówić dopiero wtedy, gdy spełniony zostanie przynajmniej jeden z czynników. O burzy pierwszego stopnia można mówić wtedy, gdy spadnie od 15 do 40 mm deszczu, wiatr w porywach będzie osiągał prędkość od 60 do 90 km/h i spadnie grad do 2 cm. O drugim stopniu można mówić, gdy spadnie 41-70 mm deszczu, wiatr osiągnie prędkość 91 – 110 km/h i spadnie grad od 2 do 5 cm. Natomiast o ekstremalnie silnych burzach, czyli burzy trzeciego stopnia można mówić wtedy gdy spadnie ponad 700 mm deszczu, albo wiatr osiągnie prędkość powyżej 110 km/h, bądź też spanie ponad 5 cm gradu. Przez radar meteorologiczny wykorzystywana jest odbiciowość opadu i chmur znajdujących się w stadium opadowym. W ten właśnie sposób możliwe staje się wskazanie obszarów, na których występuje deszcz, śnieg, grad i burze. Radar potrafi wykryć opady, występujące nawet w odległości 200 km. Radarowa mapa Polski składa się z całej sieci radarów, które znajdują się w różnych miastach, ale także w różnych krajach europejskich. Dzięki danym dostarczanym przez wszystkie rady można uzyskać obrazy zbiorcze. Monitor burz intensywność opadów prezentuje za pomocą skali kolorów. Kolorem żółtym oznaczane są obszary, na których występują niezbyt intensywne opady deszczu i śniegu. Z kolei kolory ciemne oznaczają obszary, na których odnotowano intensywne opady, a także kolor ten często określa obszary burzowe, na których występują również opady gradu. Jak widać burze potrafią przybrać naprawdę duże rozmiary, dlatego też warto śledzić mapy burzowe. Satelitarna mapa burz również może być bardzo przydatna, nie można ograniczać się wyłącznie do jednego źródła. Warto korzystać z kilku źródeł i weryfikować zdobywane informacje na bieżąco. Mapa wyładowań atmosferycznych – komórki burzowe Pojedyncze komórki burzowe znajdujące się w różnych stadiach rozwoju łączą się ze sobą tworząc w ten sposób burzę wielokomórkową. Chmurę burzy wielokomórkowej można podzielić na regiony prądów wznoszących i prądów opadających, które oddziela od siebie front porywistych wiatrów. Niekiedy front ten rozciąga się nawet na kilka kilometrów przed chmurą, czemu towarzyszy wzrost prędkości wiatru i ciśnienia atmosferycznego, spadek temperatury powietrza i gwałtowna zmiana kierunku wiatru. Na burzę wielokomórkową składają się pojedyncze komórki burzowe, które przechodzą przez kolejne stadia rozwoju chmury burzowej, w efekcie czego burze wielokomórkowe zyskują znacznie większą siłę niż pojedyncze komórki burzowe. Burze wielokomórkowe mogą trwać nawet kilka godzin. Zjawiska te są niezwykle niebezpieczne, dlatego też warto wyposażyć się w mapy burzowe. Dzięki monitorowaniu burz będzie można się lepiej przygotować na jej przybycie, albo po prostu będzie można ją ominąć. Mapy burzowe w obecnym świecie są bardzo przydatnym narzędziem, zarówno dla zwykłych ludzi jak i profesjonalistów, którzy w porę mogą wydać ostrzeżenie i tym samym uratować nie jednego człowieka. Gdzie jest deszcz? Mapa deszczu online Satelitarna mapa burz Satelity pogodowe zajmują się śledzeniem z kosmosu tego w jaki sposób się tworzą i przemieszczają układy chmur. Satelity okołobiegunowe przemieszczają się po orbitach nieopodal biegunów ziemskich, dość nisko, bo na wysokości 700-900 km nad Ziemią. Satelity okołobiegunowe nad danym obszarem przelatują jedynie dwa razy na dobę, więc nie mają one możliwości ciągłego śledzenia pogody w jednym konkretnym miejscu. Satelitarna mapa burz tworzona jest dzięki zdjęciom satelitarnym wykonywanym w paśmie podczerwieni i w świetle widzialnym. Pierwszy typ zdjęć rejestruje promieniowanie cieplne Ziemi i chmur co pozwala na śledzenie rozwoju pogody przez 24 godziny na dobę. Im jaśniejsza chmura tym niższa temperatura jej wierzchołków – chmura sięga do wyższych, ale zimniejszych warstw atmosfery. W przeciwieństwie do zdjęć w podczerwieni, zdjęcia w świetle widzialnym przedstawiają obrazy, które są bardzo zbliżone do obrazów widzianych ludzkim okiem. Oznacza to, że są one dostępne wyłącznie w ciągu dnia, a wykonywane zdjęcia są czarno-białe. Aby zdjęcia były bardziej czytelne obszary wolne od chmur są kolorowane. fot. 1. Najlepiej szukać bursztynu tuż po sztormie! Szczególnie w wodorostach zaplątują się małe bursztynowe bryłki. Największe szanse na jego znalezienie mamy na Wyspie Sobieszewskiej, w Ustce, Mikoszewie i Stegnie. 2. Dzisiaj bursztyn trafia coraz częściej do kosmetyków i jest podstawą zabiegów pielęgnacyjnych na ciało. Kremy zawierające bursztyn przeznaczone są do pielęgnacji cery zmęczonej i wymagającej odnowy komórkowej. Kosmetyki te poprawiają nawilżenie i natłuszczenie skóry oraz przywracają jej jędrność i elastyczność. Zmniejszają również wyraźnie szorstkość skóry i głębokość zmarszczek. 3. Bursztyn zainspirował także... restauratorów. „Jantarowy” rosół gotowany na perliczce, podany z makaronem i zieloną pietruszką lub stek z tuńczyka w towarzystwie blinów i bursztynowego sosu cytrusowo-miodowego. 4. Wyspa Sobieszewska jest jednym z bogatszych w bursztyn odcinków polskiego wybrzeża i jednocześnie miejscem zamieszkania najsłynniejszego polskiego poławiacza bursztynu, pana Sylwestra Maluchy. 5. Na świecie istnieje ponad 60 gatunków bursztynu. Obok pięknego bursztynu bałtyckiego istnieje również bursztyn japoński, meksykański czy dominikański. 6. Najbardziej ceniony jest bursztyn poławiany metodą tradycyjną. W ten sposób można znaleźć wyjątkowe okazy, ważące blisko 1kg. Brodzenie w wodzie do wysokości kolan pozwala na znalezienie najcenniejszych okazów. 7. W Chinach bursztyn ma szczególne znaczenie. Kupowany jest nie tylko ze względu na swoje estetyczne walory i pewną lokatę kapitału. Jest tam powszechnie uznawany za kamień o silnych leczniczych właściwościach, a także ma duże znaczenie symboliczne. Jest czwartym atrybutem Buddy. 8. Największym okazem znalezionym w Polsce jest waży prawie 10 kg. Odnaleziono go w 1860 roku w okolicach Kamienia Pomorskiego. 9. Jeśli mężczyzna jako pierwszy prezent podaruje kobiecie coś z bursztynu (najlepiej naszyjnik lub wisiorek) to na pewno zaprowadzi ją do podstawie materiałów prasowych Przeczytajcie więcej podróżniczych inspiracji: Jaka jest przyszłość kopalni bursztynu w naszym regionie, gdzie jest go najwięcej i czy wydobycie się opłaci? O tym dyskutowali naukowcy w czasie konferencji w Chełmie. W Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Chełmie odbył się dwudniowy zjazd naukowców. Powodem zjazdu jest konferencja naukowa dotycząca złóż bursztynu na terenie naszego województwa. Uczeni dyskutują nad zasobnością złóż, kwestiami prawnymi związanymi z wydobyciem surowca i metodami, którymi można to wieków wiadomo, że w Polsce jest bursztyn, jednak zwykle kojarzono jego występowanie z Bałtykiem. Tymczasem 200 lat temu bursztynowe złoża odkryto także na W naszym województwie bursztyn występuje w takiej pozycji genetycznej jak w złożach pierwotnych, zapisując czas tworzenia się kopaliny - wyjaśnia dr Lucjan Gazda z Politechniki Lubelskiej. Badania złóż w naszym regionie rozpoczęły się dopiero w latach 60. Wówczas rozpoznanie nie było zbyt dokładne. Sama dokumentacja powstała w latach 90. ubiegłego rysuje się przyszłość kopalni bursztynu w naszym regionie? - Lubelski bursztyn wymaga wykonania znacznej ilości badań nawet o charakterze podstawowym, żeby była pewność ekonomicznej racjonalności jego wydobycia - wyjaśnia dr O tym, że w naszym województwie są bogate złoża bursztynu, wiedziałam w latach 90., kiedy rysowałam pierwszą mapę paleogeograficzną. Tu jest szansa znalezienia dużych złóż bursztynu - mówi prof. dr hab. Barbara Kosmowska-Ceranowicz z Muzeum Ziemi PAN w Warszawie. - Pewne jest, że bursztyn, który się znajduje w woj. lubelskim, to sukcynit, to jest ten najlepszy złoże znajduje się na Górce Lubartowskiej i w okolicach Parczewa. Jednak przedsiębiorcy są sceptyczni. Dlaczego? Przede wszystkim brakuje dokładnych badań złoża. Nie ma pewności co do głębokości występowania pokładów. - Do tej pory wykonano badania złoża znajdującego się między Niedźwiadą a Ostrów-kiem - wyjaśniali przedstawiciele firmy geologicznej Polgeol SA. - Wynika z nich, że złoże znajduje się na głębokości ok. 11 m. Na głębokości 2 m znajdują się wody inwestorów to właśnie może być przyczyną znacznego podniesienia kosztów wydobycia. Do tego dochodzi dość spore zagęszczenie działek prywatnych i brak dokładnego udokumentowania złóż. Eksperci nie chcą określać metod, którymi bursztyn mógłby być wydobyty, ale podkreślają, że możliwości jest kilka. Sprzyjającym czynnikiem jest za to cena kopaliny, która sięga nawet 10 tysięcy złotych za kilogram Sobczuk-WójciszynPolecane ofertyMateriały promocyjne partnera Dla potrzeb ludzkości na świecie pozyskuje się wiele typów różnych surowców. Każde państwo świata posiada z reguły zasoby jakichś surowców, a inne sprowadza z zagranicy. Podobnie jest w przypadku Polski. Jesteśmy krajem o dużych zasobach niektórych surowców, w innych zaś zmuszeni jesteśmy do importu. Polska jest zasobna przede wszystkich w surowce chemiczne i skalne, a sprowadza surowce energetyczne i niektóre metaliczne. Spis tematów (kliknij, aby przejść do wyboru tematów) Środowisko przyrodnicze Polski III Surowce mineralne Polski Surowce tworzą się w zróżnicowanych warunkach, co powoduje też różny sposób ich osadzania w skałach. Wśród głównych form złóż mineralnych wyróżniamy: Słupy/diapiry/wysady – pionowe złoże powstałe w wyniku nacisku i osiadania sąsiednich warstw skalnych, wypychających złoże ku górze. Typowe dla soli kamiennej i gipsu. Żyły – złoże przebiegające w poprzek starszych skał, wypełniające szczeliny i spękania między nimi. Może dotyczyć wielu surowców, np. złota, granitu. Pokłady – rozległe, poziome złoże skały osadowej, zlokalizowane pomiędzy innymi poziomymi warstwami skalnymi. Dotyczy wielu różnych surowców np. węgla kamiennego, węgla brunatnego, siarki, soli potasowej czy miedzi. Gniazda – złoże o nieregularnym kształcie, wypełniające wolne przestrzenie wewnątrz innych skał. Może dotyczyć np. boksytów, cynku i ołowiu. Soczewki – typ złoża, które wypełnia wydłużone przestrzenie miedzy warstwami skał, z największą koncentracją w centrum i malejącą ku obrzeżom złoża. Najczęściej dotyczy metali np. żelaza, chromu i metali niezależnych. Konkrecje – owalne złoże powstałe na skutek narastania osadu surowca wokół obiektu (jądra konkrecji). Może dotyczyć różnych surowców, rozmaitych metali, ale też fosforytów. Formy złóż mineralnych Źródło: Surowce świata, w tym te występujące w Polsce dzieli się na 4 grupy: Surowce energetyczne – wykorzystywane do produkcji energii cieplnej lub elektrycznej. Surowce metaliczne – wykorzystywane głównie w przetwórstwie przemysłowym. Surowce chemiczne – wykorzystywane głównie w przemyśle chemicznym. Surowce skalne – wykorzystywane przede wszystkim w budownictwie. Surowce w Polsce są rozmieszczone nierównomiernie. Największe bogactwo różnych typów surowców występuje w Polsce południowej i południowo-zachodniej, z kolei najuboższe są obszary Polski północnej i północno-wschodniej. Największe przemysłowe znacznie w Polsce mają wydobywane zasoby: Węgla kamiennego Węgla brunatnego Gazu ziemnego Miedzi Soli kamiennej Surowców skalnych wszelkiego typu 1. Surowce energetyczne Wśród czterech głównych surowców energetycznych, w tym wydobywanych w Polsce są: Ropa naftowa Gaz ziemny Węgiel kamienny Węgiel brunatny W tej grupie najistotniejsze są zasoby ropy naftowej i gazu ziemnego. Niestety Polska posiada ich relatywnie niewiele. Mimo, iż obszary występowania obu surowców (zazwyczaj występują one wspólnie) wydają się zajmować znaczną część kraju, bo występują we wschodniej Małopolsce, na Podkarpaciu i w Karpatach, jak również w Wielkopolsce, na Ziemi Lubuskiej czy na Pomorzu Zachodnim, a dodatkowo także pod dnem Bałtyku; to ich złoża są ubogie (a często także wyczerpane) i nie pozwalają na zaspokojenie krajowego zapotrzebowania. Zasoby i kopalnie surowców energetycznych w Polsce Źródło: Najstarsze polskie złoża ropy naftowej leżą w Karpatach i na Podkarpaciu, ale obecnie są niemal w całości wyczerpane. Obecnie największe wydobycie ropy prowadzi się w Wielkopolsce, na Pomorzu Zachodnim (Kamień Pomorski) oraz z dna Bałtyku. Choć pierwsze przemysłowe wydobycie ropy naftowej uruchomiono w Bóbrce, to światowy początek przemysłu naftowego to stare szyby z XIX wieku w Gorlicach Źródło: Polska w 2020 r. wydobywała zaledwie około 0,93 mln ton ropy naftowej, podczas gdy na świecie było to około 4,4 mld ton. Tymczasem zapotrzebowanie Polski na ropę sięga (np. w 2018 r.) ponad 27 mln ton rocznie. Krajowe wydobycie, mimo sukcesywnego jego rozwijania, zaspokajało zaledwie około 3% potrzeb kraju. Oznacza to, że Polska importuje rocznie nawet 25-26 mln ton ropy naftowej, głównie z Rosji (około 2/3 całego importu tego surowca). Ropa naftowa jest wykorzystywana przede wszystkim do produkcji paliwa. Znajduje także zastosowanie w produkcji smarów, olejów, parafin i naft oraz jako składnik asfaltu i tworzyw sztucznych. Jedną ze spółek zajmujących się wydobyciem ropy naftowej i gazu ziemnego z dna Bałtyku jest Lotos Petrobaltic, który sukcesywnie zwiększa wydobycie Źródło: Polska posiada większe zasoby gazu ziemnego. Występują one w tych samych obszarach co ropa naftowa, jednak kluczowe wydobycie prowadzi się tutaj w Wielkopolsce i na Podkarpaciu. W 2020 r. wydobywano w naszym kraju około 3,8 mld m3 tego paliwa rocznie (dla porównania na świecie było to ponad 3,5 bln m3), podczas gdy krajowe zapotrzebowanie wynosiło około 18,7 mld m3. Wydobycie utrzymuje się na podobnym poziomie, mimo ciągłych poszukiwań nowych złóż i zaspokaja około 20% krajowego zapotrzebowania na gaz. Jego eksploatacją zajmuje się państwowe przedsiębiorstwo PGNiG. Tymczasem zapotrzebowanie stale wzrasta, przez co rośnie także import gazu do Polski. Ponad 50% gazu importuje się z Rosji, ale stale wzrasta rynek gazu skroplonego (LNG) importowanego głównie z państw arabskich ( z Kataru). Szansą na dywersyfikację dostaw gazu do Polski jest rozbudowa gazoportu Świnoujście Źródło: Przez pewien czas, około 2012 r. wydawało się, że Polska może stać się światowym potentatem produkcji gazu za sprawą tzw. gazu łupkowego. Niestety okazało się, że budowa geologiczna Polski nie sprzyja wydobyciu istniejących zasobów i marzenie o eksporcie polskiego gazu do innych państw i czerpaniu z tego zysków – spaliło na panewce. Podstawowym zastosowaniem gazu jest jego spalanie do produkcji energii cieplnej, w drugiej kolejności – elektrycznej. W formie skroplonej może być wykorzystywany jako paliwo. Znajduje też zastosowanie w niektórych wyrobach przemysłu chemicznego i przy produkcji tworzyw sztucznych. O wiele korzystniej przedstawiają się polskie zasoby węgla kamiennego, jak również węgla brunatnego, w których wydobyciu jesteśmy w grupie światowych liderów. Niestety wykorzystanie obu tych paliw jest niekorzystne dla środowiska naturalnego, koszty wydobycia szybko rosną (przez co opłacalność spada, a nawet dochodzi do sytuacji gdy importuje się tańszy węgiel z zagranicy mimo wystarczającego wydobycia w kraju!), dodatkowo zasoby skończą się w perspektywie maksymalnie kilkudziesięciu lat. Istotne złoża węgla kamiennego znajdują się w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym (80% zasobów polskiego węgla), gdzie działa też najwięcej kopalń tego surowca. Jedna duża kopalnia (Bogdanka) działa także w Lubelskim Zagłębiu Węglowym. W przeszłości wydobycie prowadzono w Dolnośląskim Zagłębiu Węglowym w okolicach Wałbrzycha, ale zakończono je w 2000 r. Intensywne wydobycie węgla prowadzi się w kopalni w Rybniku Źródło: Na świecie wydobywa się (2018) około 7,7 mld ton węgla rocznie, z tego 63 mln ton w Polsce (2018). Pod tym względem Polska jest europejskim liderem (nie licząc Rosji). Jednak to znaczny spadek, bo jeszcze w 2001 r. przekraczało ono 100 mln ton. Wydobycie z roku na rok maleje, mimo iż zaspokaja 100% polskich potrzeb. Nie jest jednak opłacalne ekonomicznie, głównie ze względu na rosnące koszty. Z tego powodu, w samym 2018 r. zaimportowano do Polski 20 mln ton węgla kamiennego z zagranicy, głównie z Rosji, podczas gdy na hałdach przy kopalniach leżało odłogiem nawet 5 mln wydobytego węgla, a kolejne miliony nie były wydobywane mimo faktycznej możliwości sektora górniczego. Wydobycie węgla kamiennego w Polsce maleje każdego roku i prognozuje się, że może zakończyć się całkowicie nawet do 2040/2050 r. lub niewiele później. Węgiel kamienny jest wykorzystywany do produkcji energii elektrycznej oraz cieplnej. Dodatkowo wykorzystuje się go do produkcji niektórych leków i wyrobów chemicznych np. barwników, przy produkcji tworzyw sztucznych oraz w hutnictwie do produkcji koksu i stali. Polska dysponuje również dużymi zasobami węgla brunatnego. Ich rozmieszczenie ma bardziej punktowy charakter. Trzy główne miejsca wydobycia to: Zagłębie Bełchatowskie, Zagłębie Konińskie i Zagłębie Turoszowskie (Bogatynia). Wydobycie węgla brunatnego w Zagłębiu Turoszowskim stało się przedmiotem sporu Polsko-Czeskiego na tle ekologii Źródło: Na świecie w 2018 r. wydobywano około 1,2 mld ton tego surowca, w tym około 61 mln ton w Polsce. Polska odpowiadała za ponad 5% światowej produkcji tego surowca i zajmowała 6/7 miejsce na świecie i drugie w Europie po Niemczech (pomijając Rosję). Podobnie jak w przypadku węgla kamiennego, wydobycie stale spada. Niemniej jednak jest ono znacznie bardziej opłacalne w polskich warunkach terenowych (metoda odkrywkowa), acz ze względu na niską wartość kaloryczną tego paliwa, praktycznie się go nie eksportuje. Polska w całości wykorzystuje więc własne wydobycie i jest ono adekwatne do potrzeb (100% zapotrzebowania). Prognozuje się jednak, że jeszcze przed 2050 r. Polska całkowicie odejdzie od wydobycia tego paliwa, które jest niezwykle szkodliwe dla środowiska, a zasoby wyczerpują się. Podstawowym zastosowaniem węgla brunatnego jest produkcja energii elektrycznej i cieplnej (acz raczej w elektrociepłowniach niż paleniskach domowych). 2. Surowce metaliczne Polska nie należy do szczególnie mocno zasobnych w metale. Wśród wydobywanych kluczową rolę odgrywa miedź, w przeszłości pewną rolę odgrywały też cynk i ołów. W Polsce w pewnych ilościach wydobywa się lub wydobywało w przeszłości też żelazo, srebro, złoto, nikiel, selen, wanad, kobalt, molibden czy kadm, ale albo mają one niewielkie znaczenie, albo ich wydobycie jest śladowe. Zasoby i kopalnie wybranych surowców metalicznych w Polsce Źródło: Obecnie w Polsce nie wydobywa się w ogóle rudy żelaza, choć w przeszłości prowadzono wydobycie w Górach Świętokrzyskich. Zasoby występujące są nieeksploatowane głównie z powodu nieopłacalności (złe warunki geologiczne) lub niewielkich złóż. Jedynym rokującym zasobem wydają się złoża w okolicy Suwałk, ale nie są one wydobywane ze względu na głębokie zaleganie, a dodatkowo potencjalny silny konflikt ze środowiskiem naturalnym. Na świecie wydobywa się tymczasem 2,5 mld ton tego surowca rocznie. Polska najczęściej nie importuje rudy surowca, lecz gotowy wyrób w postaci stali. Tej zaimportowano w 2018 r. ponad 15 mln ton. Ruda żelaza służy do produkcji stali, z której powstają kolejne wyroby. Najkorzystniej przedstawia się w grupie metali, wydobycie miedzi. Polska wydobywa około 442 tys. ton tego metalu rocznie (nieznaczny spadek w ostatnich latach), podczas gdy wydobycie na całym świecie sięga około 20,5 mln ton. Nasz kraj odpowiada więc za 2% wydobycia światowego, co czyni nas jednym z liderów światowych (12 miejsce na świecie i 1 w Europie nie licząc Rosji). Wydobycie prowadzi się na Dolnym Śląsku w tak zwanym Legnicko-Głogowskim Okręgu Miedziowym (Lubin, Głogów, Polkowice). Nazwa może być mylna, gdyż miedzi nie wydobywa się w Legnicy, acz znajduje się tam huta tego metalu. Planuje się także uruchomienie wydobycia w Nowej Soli koło Zielonej Góry (Ziemia Lubuska) oraz w Wielkopolsce. Polska jest eksporterem miedzi. Prawie 400 tys. wydobywanego metalu (90%) przeznacza się na sprzedaż za granicę, głównie do Niemiec. Wydobycie miedzi w Polsce prowadzi państwowa spółka KGHM, która pozyskuje ten surowiec także w innych krajach świata (na zdjęciu kopalnia w Lubinie) Źródło: Miedź jest niezwykle ważnym surowcem w przemyśle elektronicznym jako składnik kabli, przewodów oraz wyrobów elektroniki użytkowej. Dodatkowo znajduje zastosowanie w pokryciach dachowych, przy produkcji paneli słonecznych, a nawet naczyń i sztućców. Jest też częstym składnikiem stopów z innymi metalami. W latach 1974 – 2020 Polska prowadziła także wydobycie rud cynku i ołowiu. Z tego cynku wydobywano 43 tys. ton, a ołowiu 18 tys. ton (2020). Dla porównania na świecie wydobywano odpowiednio 13,6 mln ton cynku i 4,6 mln ton ołowiu, polska eksploatacja miała więc śladowy udział w wydobyciu światowym. Ze względu na wyczerpanie opłacalnych ekonomicznie zasobów, w 2020 r. zamknięto jedyną w Polsce kopalnię – Pomorzany w Olkuszu na Górnym Śląsku. Tym samym wydobycie spadło do zera, a krajowe zapotrzebowanie opiera się w całości na imporcie, jednak jego dokładna wartość jest trudna do wskazania, ze względu na import głównie gotowych wyrobów z tych metali. Cynk i ołów mają szerokie zastosowanie. Cynk zwłaszcza jako ochrona stali przed korozją czy składnik niektórych stopów z innymi metalami. Dodatkowo używa się go do produkcji blachy dachowej, a nawet farb. Ołów z kolei ma zastosowanie przy produkcji baterii i akumulatorów, ponadto pokryć dachowych, blach czy rynien. Znajduje też zastosowanie w produkcji uzbrojenia (głównie amunicji). Wykorzystuje się także jego właściwości w celu ochrony przed promieniowaniem. 3. Surowce chemiczne Na tle innych grup surowców, Polska posiada dość znaczące zasoby surowców chemicznych, zwłaszcza soli kamiennej oraz siarki. Ponadto w Polsce występują sole potasowe, baryt, fluoryt i fosforyty, ale ich zasoby są niewielkie, przez co nie są wydobywane (lub jedynie na niewielką skalę). Zasoby i kopalnie wybranych surowców chemicznych w Polsce Źródło: Polska sól kamienna należy do największych skarbów naszego kraju. Już od średniowiecza, aż do 1996 r. eksploatację zasobów prowadzono w Bochni i Wieliczce, ale obecnie obie kopalnie pełnią jedynie funkcje muzeów. Królewskie kopalnie Soli w Bochni (zdjęcie) i Wieliczce są wpisane na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO Źródło: Obecnie największe eksploatowane zasoby soli kamiennej znajdują się na Kujawach – 80% całych zasobów, głównie w kopalniach w Kłodawie, Mogilnie oraz Górze pod Inowrocławiem. Pozostałe zasoby wydobywane znajdują się na przedpolu Karpat, w Wielkopolsce oraz okolicy Zatoki Puckiej. W 2020 r. w Polsce pozyskiwano 3,64 mln ton soli kamiennej (utrzymuje się na podobnym poziomie), podczas gdy na świecie było to około 270 mln ton. Polska była na 13 miejscu na świecie wśród głównych producentów soli. Odbiorcą soli jest głównie polski przemysł chemiczny, część jej zasobów eksportuje się do innych państw. Sól ma szerokie zastosowanie, zwłaszcza w gastronomii, ale też przy produkcji licznych wyrobów przemysłu chemicznego (chlor, soda, kwas solny), jak również wykorzystywana jest w celach leczniczych. Znajduje też zastosowanie jako sól drogowa. Drugim ważnym wydobywanym w Polsce surowcem chemicznym jest siarka. Choć na świecie obecnie większość pozyskiwanego surowca pochodzi z odsiarczanej ropy naftowej, gazu ziemnego i niektórych metali, w Polsce prowadzi się ciągle wydobycie metodą tradycyjną z kopalni w Osieku (jedyne takie miejsce na świecie – metoda podziemnego wytopu), a do 1996 r. także w sąsiednim Grzybowie. W przeszłości siarkę wydobywano (do lat 90-tych) w Zagłębiu Tarnobrzeskim, które było największym miejscem wydobycia siarki na świecie. Tanie zasoby z odsiarczania innych wydobywanych surowców doprowadziły jednak do załamania polskiego wydobycia siarki, po którym w Tarnobrzegu pozostało muzeum oraz sztuczne jezioro. W 2020 r. w Osieku wydobyto 422 tys. ton siarki, podczas gdy na świecie było to około 79 mln ton (w tym 99% z wykorzystaniem technologii odsiarczania). Kopalnia siarki w Osieku odgrywa marginalną rolę, ale jest celem wycieczek turystycznych Źródło: Siarka jest jednym z istotnych elementów przemysłu chemicznego, wykorzystywana do produkcji kwasu siarkowego czy nawozów mineralnych i środków ochrony roślin oraz leków. Ponadto znajduje zastosowanie w produkcji gum, barwników i zapałek. 4. Surowce skalne Polska jest jednym z najbardziej zasobnych w surowce skalne państw świata (a przynajmniej w relacji do swojej powierzchni). Zawdzięczamy to nie tylko złożonej budowie geologicznej, ale też obecności zlodowaceń. Zasoby i kopalnie wybranych surowców skalnych w Polsce Źródło: Dużą rolę odgrywają między innymi wydobywane w Niecce Nidziańskiej (Małopolska) oraz na Dolnym Śląsku złoża gipsów i anhydrytów. Ich wydobycie sięga ponad 1 mln ton rocznie (2020), przy wydobyciu światowym na poziomie około 151 mln ton. Są one wykorzystywane w budownictwie, modelarstwie oraz medycynie (stomatologia, chirurgia). Kolejna ważna grupa to różnego rodzaju tzw. kamienie drogowe i budowlane, do których należą surowce takie jak skały wulkaniczne: granity, bazalty, melafiry, gabra, porfiry, granodioryty, diabazy i sjenity; skały metamorficzne: gnejsy i marmury oraz skały osadowe: dolomity i wapienie oraz piaskowce. Ich znaczne zasoby znajdują się w Sudetach i na Dolnym Śląsku (połowa całych zasobów kamieni budowlanych jest w tym województwie) oraz w Górach Świętokrzyskich (głównie skały magmowe i metamorficzne), z kolei złoża wapieni i dolomitów znajdują się zwłaszcza w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. We wszystkich tych miejscach znajdują się też piaskowce, jednak ich największe skupisko jest w Karpatach. Łączne wydobycie wszystkich surowców w tej grupie sięga ponad 120 milionów ton. Kamienie drogowe, jak nazwa wskazuje – wykorzystywane są w budownictwie drogowym, do tworzenia chodników, krawężników, płyt drogowych oraz jako podsypy pod inne rodzaje nawierzchni drogowej. Część z nich znajduje też inne zastosowanie np. w produkcji nagrobków (granit, marmur). Polska posiada także zasoby kredy, których wydobycie prowadzi się na terenie południowego Podlasia, jest ono jednak niewielkie i sięga około 240 tys. ton. Ma dość szerokie zastosowanie – wapień w rolnictwie, produkcja farb, lakierów, materiałów budowlanych i tworzyw sztucznych. Kolejna ważna grupa to piaski, żwiry, gliny i iły, których zasoby występują powszechnie na terenie całego kraju, zwłaszcza w w centralnej i południowej części. Ze względu na niską wagę, łączna ilość wydobytych surowców to zaledwie około kilka milionów ton (piaski, żwiry, gliny) oraz kilka milionów metrów sześciennych (iły). Surowce skalne występują powszechnie na całym świecie, także w Polsce Źródło: Te surowce mają szerokie zastosowanie. Od przemysłu szklarskiego, jako materiał budowlany i półprodukt dla innych materiałów budowlanych (np. cementu), po produkcję wyrobów ceramicznych, a nawet materiałów ogniotrwałych. 5. Inne surowce Polska posiada niewielkie (lub wręcz zerowe) zasoby innych minerałów takich jak kamienie szlachetne oraz półszlachetne. Ich największe skupiska znajdują się w kilku pasmach Sudetów. Szczególnym skarbem Polski jest jednak bursztyn. Polska jest jednym z liderów światowej produkcji, których największe światowe zasoby (90%) znajdują się w Obwodzie Kaliningradzkim (Rosja). Plaże polskiej części Bałtyku są jednak również zasobne, zwłaszcza w Zatoce Gdańskiej w tym szczególnie na Mierzei Wiślanej. Szacuje się, że zbieracze na polskich plażach pozyskują rocznie nawet do 6 ton bursztynu. Wydobycie przemysłowe, najczęściej przy okazji robót ziemnych liczy się maksymalnie w setkach kilogramów. 17 kg bursztynu pozyskano w trakcie budowy przekopu Mierzei Wiślanej, znaczne ilości pozyskali jednak także lokalni mieszkańcy-zbieracze. Bursztyn najczęściej zbiera się po sztormach – dla wielu mieszkańców to okazja na dodatkowy zarobek Źródło: Kamienie szlachetne występujące w Polsce oraz bursztyn mają przede wszystkim znaczenie kolekcjonerskie i jubilerskie. 24 marca 2020 Bursztyn jest w Polsce jednoznacznie kojarzony z Morzem Bałtyckim. Bałtycka plaża, Kurpie oraz Bursztynowy Szlak to miejsca, w których prawdopodobieństwo znalezienia bursztynu jest największe. Nie jest to jednak tak proste, jak mogłoby się wydawać. Wymaga bardzo dużej cierpliwości, ale jest też bardzo emocjonujące. Plażowicze często szukają go w wodorostach i zimnych falach. Pora roku odgrywa kluczową rolę w poszukiwaniach bursztynu. Najlepiej szukać go w okresie wiosennym i jesiennym, bo właśnie wtedy na morzu występuje najwięcej sztormów, które są ku temu dobrą okazją. Dzięki temu lekki, mały bursztyn ma szansę wypłynąć na powierzchnię. Przeszukiwanie samej plaży nie da imponujących efektów. Najlepiej szukać w skupiskach patyków, wodorostów oraz innej roślinności. To właśnie tam mogą być zaplątane te cenne kamienie. Pora dnia również jest istotna. Najlepiej na poszukiwania wybrać się wczesnym rankiem, bo wtedy występują największe szanse na jego znalezienie. Gdańsk jest miejscem, w którym znajdziemy największe ilości bursztynu. Nie bez powodu jest nazywany stolicą bursztynu. Nie oznacza to jednak, że każda plaża jest w nie obfita. Do najczęściej wymienianych zalicza się: Wyspa Sobieszewska, Mikoszewo, Ustka, Stegna, w której mieści się Muzeum Bursztynu, a także w Jantar. Plaże w Darłowie są dobrym miejscem do poszukiwań bryłek leczniczego bursztynu, po które dawniej przybywali arabscy i rzymscy kupcy. W Polsce najczęściej przyjmuje się, że bursztyn znajduje się tylko w obrębie wybrzeża. Warto jednak udać się na poszukiwania nieco dalej, ponieważ jest duże prawdopodobieństwo znalezienia go na terenach znacznie oddalonych od Morza Bałtyckiego. Więcej na temat bursztynu znajdziecie tu: Homik8 Michal Kosior / Public domain Gdzie znaleźć bursztyn, jak go szukać, czym jest poławianie bursztynu. Bursztyn bałtycki jak sama nazwa wskazuje możemy znaleźć na plażach Morza Bałtyckiego. Jeżeli chcesz wybrać się na poszukiwania bursztynu musisz mieć sprawdzone miejsca a także na wielkość naszych zbiorów ma kilka innych czynników. Jednym z nich są warunki atmosferyczne. Najbardziej pożądanym czasem na poszukiwanie bursztynu jest okres wiosennych i jesiennych deszczy i sztormów. Gwałtowne fale wyrzucają na brzeg nie tylko wodorosty i drobne skorupiaki, ale również bursztyny. Również miejsca, w których żerują mewy są doskonałym miejscem do zbiorów. To właśnie tam istnieje największa szansa na to, że wśród potencjalnego pożywienia dla ptactwa znajdziemy również amber. Przyjmuje się, że najlepszym okresem dla poławiaczy jest czas od końca listopada do początku kwietnia. Równie ważny jest wiatr. Tylko skandynawski wiatr nie wystarczy. Jeśli wieje z północnego wschodu, od Obwodu Kaliningradzkiego, to bursztyn ma szansę wypłynąć głównie wtedy, gdy wcześniej wiał wiatr z południa. Zmienne fale ułatwiają wyszarpnięcie się żywicy spod wodorostów i warstw odpadów. Liczy się również temperatura. Kra lodowa skupia w sobie cząsteczki wody, co sprawia, że woda staje się bardziej zasolona, a to nieco zwiększa prawdopodobieństwo wypłynięcia lekkiego bursztynu na powierzchnię. Trzeba mieć dużo szczęścia i dobry wzrok, żeby znaleźć bursztyny, wszystko oczywiście zależy od ich wielkości, jednak każdy nawet najmniejszy ucieszy znalazcę.

gdzie występuje bursztyn w polsce mapa